Upadłość konsumencka – poradnik 2026

Upadłość konsumencka to postępowanie sądowe dla osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej ani zawodowej i stała się niewypłacalna (art. 491¹ ust. 1 w zw. z art. 5 Prawa upadłościowego – dalej: p.u.). Jej celem jest oddłużenie: sąd umarza długi, których nie da się spłacić – po sprzedaży majątku (jeśli jest) i zwykle po wykonaniu planu spłaty wierzycieli.

Potocznie mówi się o „bankructwie osoby fizycznej”. Wierzyciele dochodzą roszczeń w jednym postępowaniu nadzorowanym przez sąd – zamiast kilku komorników masz do czynienia z jednym syndykiem. Wystarczy jeden wierzyciel (art. 491² ust. 2 p.u.).

Na czym polega upadłość konsumencka w praktyce?

1. Składasz wniosek do sądu – przez system KRZ albo na urzędowym formularzu papierowym.
2. Sąd ogłasza upadłość i wyznacza syndyka. Egzekucje zostają zawieszone z mocy prawa.
3. Syndyk sprzedaje majątek wchodzący do masy upadłości i ustala, komu i ile jesteś winien.
4. Sąd ustala plan spłaty albo umarza długi bez planu, jeśli trwale nie jesteś w stanie nic spłacać.
5. Po wykonaniu planu sąd umarza pozostałe długi sprzed ogłoszenia upadłości.

Czy upadłość to jedyny sposób wyjścia z długów?

Nie jedyny, ale zwykle najskuteczniejszy. Możesz próbować ugód z wierzycielami albo skorzystać z postępowania o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli (art. 491²⁵ i n. p.u.). Gdy dochody nie wystarczają nawet na odsetki, upadłość jest zazwyczaj jedynym rozwiązaniem, które kończy sprawę na dobre.

Muszą być spełnione dwa warunki:

• jesteś osobą fizyczną, która w dniu złożenia wniosku nie prowadzi działalności gospodarczej ani zawodowej (art. 491¹ ust. 1, art. 5 p.u.);
• jesteś niewypłacalny, czyli nie jesteś w stanie regulować wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się to, gdy opóźnienie w płaceniu przekracza 3 miesiące (art. 10 i art. 11 ust. 1–1a p.u.).

Nie ma minimalnej kwoty długu ani liczby wierzycieli. Nie musisz też mieć majątku na koszty postępowania.

Osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej

Osoby zatrudnione, bezrobotne, uczące się, na zasiłku. Liczy się stan w dniu złożenia wniosku. Nie ma znaczenia, skąd są długi: kredyty, chwilówki, karty, poręczenia, zaległe rachunki.

Były przedsiębiorca i osoba z długami po JDG

Nie obowiązuje żaden okres „karencji” – wystarczy, że w dniu złożenia wniosku nie jesteś już przedsiębiorcą. W praktyce sądy wymagają wykreślenia wpisu z CEIDG, bo osoba z zawieszoną działalnością nadal figuruje jako przedsiębiorca. Upadłość obejmie także długi firmowe powstałe przed jej ogłoszeniem (art. 491²¹ ust. 1 p.u.). Więcej: Upadłość konsumencka a upadłość gospodarcza.

Wspólnik spółki osobowej

Wspólnik odpowiadający za długi spółki bez ograniczeń – np. wspólnik spółki jawnej lub partnerskiej – podlega przepisom o upadłości przedsiębiorców (art. 5 ust. 2 p.u.). Upadłość konsumencką ogłosi dopiero po wystąpieniu ze spółki.

Emeryt i rencista

Emeryt może ogłosić upadłość konsumencką jak każda osoba fizyczna. Przy niskim świadczeniu rata w planie będzie niewielka, a gdy osobista sytuacja w oczywisty sposób wskazuje na trwałą niezdolność do spłat, sąd może umorzyć długi bez planu (art. 491¹⁶ ust. 1 p.u.).

Osoba bez majątku lub bez dochodu

Brak majątku nie przeszkadza. Oddalenie wniosku z braku środków na koszty dotyczy tylko wniosku wierzyciela (art. 491² ust. 1 zd. 2 p.u.), a koszty tymczasowo pokrywa Skarb Państwa (art. 491⁷ p.u.). Bez dochodu sąd może umorzyć długi bez planu albo warunkowo (art. 491¹⁶ p.u.).

Małżonkowie

Przepisy nie przewidują wspólnego wniosku – każde z małżonków składa wniosek osobno. Ogłoszenie upadłości powoduje rozdzielność majątkową z mocy prawa, a majątek wspólny wchodzi do masy upadłości (art. 124 p.u.). Szczegóły: Skutki.

Kto nie może ogłosić upadłości konsumenckiej i kiedy sąd odmówi oddłużenia?

Trzeba odróżnić trzy sytuacje:

Odmowa z art. 491^14a kończy postępowanie bez oddłużenia (art. 491^14a ust. 3 p.u.). Dotyczy jednak tylko działania celowego lub ponownego oddłużenia w ciągu 10 lat – nie zwykłych błędów finansowych.

Odpowiedz na 8 pytań. Test nie zastępuje porady prawnej – pokazuje, na co zwrócić uwagę.

Co to znaczy, że jesteś niewypłacalny?

Niewypłacalność to utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1 p.u.). Ustawa przyjmuje domniemanie: jeśli opóźnienie w spłacie przekracza 3 miesiące, uważa się, że dłużnik jest niewypłacalny (art. 11 ust. 1a p.u.). To dziś jedyna materialna przesłanka ogłoszenia upadłości konsumenckiej.

Jak było przed reformą, a jak jest teraz?

Kiedy sąd uzna niewypłacalność za zawinioną?

Ustawa nie podaje definicji ani listy przykładów – sąd ocenia każdą sprawę indywidualnie. Przykłady poniżej są poglądowe.

Utrata pracy, choroba, a u byłych przedsiębiorców nierzetelni kontrahenci, kary umowne czy wadliwe roboty podwykonawców nie blokują ogłoszenia upadłości – i mogą pomóc wykazać, że niewypłacalność nie była zawiniona.

Co zyskujesz od dnia ogłoszenia upadłości?

• Komornik przestaje działać. Egzekucje dotyczące majątku wchodzącego do masy są zawieszane z mocy prawa w dniu ogłoszenia upadłości i umarzane po uprawomocnieniu się postanowienia. Nowych egzekucji wszcząć nie można – poza alimentami i rentami odszkodowawczymi (art. 146 ust. 1 i 3 p.u.).
• Odsetki za czas po ogłoszeniu upadłości nie są zaspokajane z masy. Z masy pokrywa się odsetki tylko za okres do dnia ogłoszenia upadłości (art. 92 p.u.).
• Jeden partner do rozmów. Wierzyciele mogą dochodzić należności tylko przez zgłoszenie wierzytelności syndykowi.
• Perspektywa umorzenia długów – po wykonaniu planu albo bez planu – i nowy start bez strachu przed kolejnym pismem od komornika.

Co z wynagrodzeniem, emeryturą i kontem?

Do masy nie wchodzi część wynagrodzenia niepodlegająca zajęciu (art. 63 ust. 1 p.u.). Kwota wolna od zajęcia to minimalne wynagrodzenie netto: przy płacy minimalnej 4806 zł brutto w 2026 r. – ok. 3605,85 zł netto.

Poza masą zostaje też część dochodu potrzebna na utrzymanie (art. 63 ust. 1a–1b p.u.; kryteria pomocy społecznej od 1.01.2025 r.): 1515 zł dla osoby samotnej (150% × 1010 zł) albo 1234,50 zł na każdą osobę w rodzinie, łącznie z upadłym (150% × 823 zł). Sędzia może określić tę kwotę inaczej (art. 63 ust. 1c p.u.).

Konto bankowe: w praktyce syndyk przejmuje zarząd rachunkami wchodzącymi do masy, a upadły korzysta z rachunku na kwoty wolne od zajęcia – szczegóły ustala się z syndykiem. Umowy (najem, telefon, leasing) podlegają ogólnym przepisom o umowach wzajemnych (art. 98 i n. p.u.).

Czy po ogłoszeniu upadłości mogę pracować i wyjeżdżać? Jakie mam obowiązki?

Pracować możesz – a wręcz powinieneś, bo plan uwzględnia Twoje możliwości zarobkowe (art. 491¹⁵ ust. 4 p.u.), czyli to, ile mógłbyś zarabiać przy swoim wieku, wykształceniu, doświadczeniu i miejscu zamieszkania, a nie tylko to, ile zarabiasz dziś. Musisz wydać syndykowi majątek i dokumenty oraz udzielać mu wyjaśnień (art. 57 ust. 1–2 p.u.), a sąd może zakazać Ci wyjazdu z kraju bez swojej zgody (art. 57 ust. 3 p.u.).

Upadłość a małżonek i rodzina

• Z dniem ogłoszenia upadłości powstaje rozdzielność majątkowa z mocy prawa (jeśli wcześniej była wspólność).
• Majątek wspólny wchodzi do masy upadłości i nie można go dzielić. Małżonek może zgłosić syndykowi wierzytelność z tytułu swojego udziału (art. 124 ust. 1 i 3 p.u.).
• Rozdzielność ustanowiona wyrokiem w ciągu roku przed wnioskiem jest bezskuteczna wobec masy, chyba że pozew złożono co najmniej 2 lata przed wnioskiem. Tak samo traktuje się rozdzielność z rozwodu lub separacji w tym okresie (art. 125 p.u.).

Co stanie się z mieszkaniem lub domem?

Mieszkanie lub dom upadłego wchodzi do masy i co do zasady syndyk je sprzedaje. Z ceny sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę równą przeciętnemu czynszowi najmu w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za 12–24 miesiące (art. 342a p.u.), jeśli w lokalu mieszkałeś, a zaspokojenie Twoich potrzeb mieszkaniowych (i osób na Twoim utrzymaniu) jest konieczne. Kwotę ustala sędzia-komisarz albo – w trybie uproszczonym – wyznaczony sędzia, na Twój wniosek, po opinii syndyka, biorąc pod uwagę m.in. Twoje zdolności zarobkowe i sumę uzyskaną ze sprzedaży. Możliwa jest zaliczka na poczet tej kwoty.

Kredyt hipoteczny: bank zaspokaja się z ceny sprzedaży nieruchomości, a sprzedaż przez syndyka ma skutki sprzedaży egzekucyjnej (art. 313 p.u.). Niespłacona reszta trafia do planu spłaty jak zwykły dług. Hipoteka na nieruchomości osoby trzeciej (np. rodziców) pozostaje w mocy (art. 491¹⁵ ust. 5 p.u.).

Czy da się zachować mieszkanie? Jedną z dróg jest układ z wierzycielami. Gdy złożysz wniosek o układ (przed zakończeniem likwidacji), sędzia może wstrzymać sprzedaż lokalu, w którym mieszkasz (art. 491²² ust. 2 p.u.).

Kredyt po upadłości, BIK i KRZ

• KRZ: po wykonaniu planu albo umorzeniu bez planu dane o upadłości są jawne przez 3 lata (art. 11 ust. 4 pkt 1 ustawy o KRZ) – szczegóły w rozdziale KRZ.
• BIK: bank może przetwarzać bez Twojej zgody dane o zobowiązaniu przez 5 lat od jego wygaśnięcia, jeśli opóźnienie przekraczało 60 dni i zostałeś uprzedzony (art. 105a ust. 3 Prawa bankowego). NSA w wyroku z 2.12.2025 r. (III OSK 1109/25) orzekł, że BIK nie może przetwarzać informacji o upadłości konsumenckiej pobranych z rejestrów publicznych (KRZ, MSiG).
• W trakcie planu czynności pogarszające zdolność do jego wykonania wymagają zgody sądu (art. 491¹⁸ ust. 1 p.u.) – nowy kredyt może być taką czynnością. Po zakończeniu postępowania o kredycie decyduje bank.

Minusy upadłości konsumenckiej – uczciwie

• Tracisz majątek wchodzący do masy, a majątek wspólny małżonków też trafia do masy.
• Przez lata wykonujesz plan spłaty i co roku składasz sprawozdanie.
• Nie wszystkie długi zostaną umorzone (zob. następny rozdział), a poręczyciele nadal odpowiadają wobec wierzyciela.
• Informacja o upadłości jest jawna w KRZ.
• Przy działaniu celowym grozi odmowa oddłużenia.

Umorzenie obejmuje zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, niewykonane w ramach planu spłaty (art. 491²¹ ust. 1 p.u.). Ustawa wymienia długi, których umorzyć nie można (art. 491²¹ ust. 2 p.u.).

Chwilówki, karty i kredyty konsumenckie

Są objęte postępowaniem i umorzeniem. Zaciąganie ich ponad możliwości może jednak zostać ocenione jako rażące niedbalstwo (plan od 36 do 84 miesięcy), a w skrajnych przypadkach jako działanie celowe.

ZUS, urząd skarbowy i inne daniny publiczne

Nie są wyłączone z umorzenia – wyłączenie dotyczy tylko kategorii z art. 491²¹ ust. 2 p.u. ZUS i izba administracji skarbowej dostają zawiadomienie o upadłości (art. 491⁶ ust. 2 p.u.).

Poręczenia i współdłużnicy

Twój dług jako poręczyciela zostanie umorzony. Jeśli ktoś poręczył za Ciebie, plan nie narusza praw wierzyciela wobec poręczyciela i współdłużnika – ale poręczyciel, który spłaci Twój dług, nie może po umorzeniu domagać się od Ciebie zwrotu (art. 491¹⁵ ust. 5 p.u.).

Mandaty i grzywny

Wyłączone są grzywny orzeczone przez sąd. Co do grzywien z mandatów nie ma jednolitej linii orzeczniczej – trzeba to ocenić indywidualnie.

Co jeśli sąd oddali wniosek?

Oddalenie nie zamyka drogi. Przysługuje zażalenie w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, składane za pośrednictwem sądu, który je wydał (przez KRZ albo – konsument – papierowo). Opłata: 200 zł (art. 75 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych). Sąd II instancji rozpoznaje zażalenie w ciągu miesiąca (art. 27 ust. 3 p.u.). Gdy przyczyna jest usuwalna (np. niewykreślona JDG), można też usunąć przeszkodę i złożyć nowy wniosek.

Upadłość konsumencka to jedna procedura. Regułą jest likwidacja majątku – syndyk sprzedaje to, co wchodzi do masy. Alternatywą jest układ z wierzycielami, który może zostać zawarty na dwa sposoby.

Czy istnieje „upadłość bez likwidacji”?

Obowiązujące przepisy nie przewidują osobnego trybu bez likwidacji, w którym sąd ustala plan spłaty już w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości. Gdy nie masz majątku, etap likwidacji jest po prostu pusty, a syndyk może szybciej złożyć projekt planu spłaty (art. 491¹⁴ p.u.). Takie rozwiązanie pojawiało się tylko w dawnych projektach ustaw – nie ma go w obowiązującym tekście.

Kiedy która droga?

• Likwidacja – gdy nie masz majątku albo nie zależy Ci na jego zachowaniu. To droga najprostsza i najtańsza.
• Układ w toku upadłości – gdy chcesz zachować np. mieszkanie i jesteś w stanie zaproponować wierzycielom spłatę, która będzie dla nich korzystniejsza niż sprzedaż. Układ wymaga Twojej zgody.
• Postępowanie o układ na zgromadzeniu wierzycieli – gdy masz stałe, wyższe dochody i chcesz uniknąć upadłości. Wymaga zaliczki, więc nie jest rozwiązaniem dla osób bez środków.

Kim jest syndyk?

Syndyka wyznacza sąd w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości (art. 491⁵ p.u.). Zarządza masą upadłości, sprzedaje majątek i przygotowuje projekt planu spłaty. Od ogłoszenia upadłości to z nim – a nie z wierzycielami czy komornikiem – masz do czynienia.

Co robi syndyk?

• przejmuje Twój majątek i dokumenty (art. 57 p.u.), w praktyce także zarząd rachunkami wchodzącymi do masy;
• przyjmuje zgłoszenia wierzytelności (przez system teleinformatyczny, 30 dni od obwieszczenia);
• sprzedaje składniki masy – sprzedaż nieruchomości ma skutki sprzedaży egzekucyjnej (art. 313 p.u.);
• opiniuje wniosek o kwotę na najem po sprzedaży mieszkania (art. 342a p.u.);
• składa projekt planu spłaty albo informację o przesłankach odmowy lub umorzenia bez planu (art. 491¹⁴ ust. 1 p.u.).

Czego syndyk nie zabierze?

Do masy nie wchodzą (art. 63 p.u.): mienie wyłączone spod egzekucji, część wynagrodzenia niepodlegająca zajęciu (minimalne wynagrodzenie netto – ok. 3605,85 zł w 2026 r.) oraz część dochodu na utrzymanie (1515 zł dla osoby samotnej albo 1234,50 zł na osobę w rodzinie; sędzia może określić ją inaczej).

Czy syndyk zabierze telewizor, samochód albo meble? Ustawa nie zawiera takiej listy – odsyła do przepisów o egzekucji. Każdą rzecz trzeba ocenić osobno, najlepiej przed złożeniem wniosku. Syndyk nie ustala też planu spłaty – robi to sąd, niezwiązany stanowiskami stron (art. 491¹⁵ ust. 4 p.u.).

Ile zarabia syndyk?

Wynagrodzenie syndyka w upadłości konsumenckiej wynosi od 1/4 do 2-krotności przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z IV kwartału roku poprzedniego. W szczególnie uzasadnionych przypadkach może sięgnąć 4-krotności (art. 491⁹ p.u.). W 2026 r. podstawa to 9228,30 zł (IV kw. 2025 r.).

Nie płacisz syndykowi „z góry”. Jeśli w masie brakuje środków, koszty tymczasowo pokrywa Skarb Państwa (art. 491⁷ p.u.) – więcej w rozdziale Koszty.

Syndyk a komornik

Komornik prowadzi egzekucję dla konkretnego wierzyciela. Syndyk działa w interesie wszystkich wierzycieli naraz, pod nadzorem sądu. Po ogłoszeniu upadłości egzekucje komornicze są zawieszone, a potem umarzane (art. 146 p.u.).

Jak współpracować z syndykiem?

Odpowiadaj szybko na pisma, przekazuj komplet dokumentów i informuj o zmianach dochodów lub adresu. Udzielanie wyjaśnień to Twój obowiązek (art. 57 p.u.), a brak współpracy utrudnia oddłużenie.

Ile trwa plan spłaty?

Od kiedy liczy się plan?

Do okresu planu wlicza się czas od upływu 6 miesięcy od ogłoszenia upadłości do dnia ustalenia planu. Wyjątek: dłużnik nie pokryłby kosztów tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa (art. 491¹⁵ ust. 1d p.u.).

Ile się płaci w planie spłaty?

Nie ma stałej stawki ani procentu. Sąd bierze pod uwagę Twoje możliwości zarobkowe, koszty utrzymania Twoje i osób na Twoim utrzymaniu, potrzeby mieszkaniowe oraz wysokość niezaspokojonych wierzytelności i stopień ich zaspokojenia w postępowaniu (art. 491¹⁵ ust. 4 p.u.). W planie spłacasz też koszty postępowania tymczasowo pokryte przez Skarb Państwa – w pełnej wysokości, chyba że Twoje możliwości na to nie pozwalają; resztę ponosi Skarb Państwa (art. 491¹⁵ ust. 2–3 p.u.).

Jakie masz obowiązki w trakcie planu?

• Płacisz raty w terminach i nie dokonujesz bez zgody sądu czynności, które pogorszyłyby Twoją zdolność do wykonania planu (art. 491¹⁸ ust. 1 p.u.).
• Do końca kwietnia każdego roku składasz sądowi sprawozdanie za poprzedni rok: osiągnięte przychody, spłacone kwoty, nabyte składniki majątku o wartości przekraczającej przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw – wraz z kopią zeznania PIT (art. 491¹⁸ p.u.).

Czy plan można zmienić lub uchylić?

• Przedłużenie – na Twój wniosek, maksymalnie o 18 miesięcy (art. 491¹⁹ p.u.).
• Uchylenie planu i umorzenie długów – gdy trwale i bez swojej winy nie możesz go wykonywać (art. 491¹⁹ p.u.).
• Zmiana na wniosek wierzyciela – gdy Twoja sytuacja majątkowa istotnie się poprawi (art. 491¹⁹ p.u.).
• Uchylenie z Twojej winy – gdy nie wykonujesz planu, nie złożysz sprawozdania, zatajasz przychody, dokonasz niedozwolonej czynności albo ukrywasz majątek, chyba że uchybienie jest nieznaczne lub przemawiają za tym względy słuszności lub humanitarne. Po takim uchyleniu długi nie zostaną umorzone (art. 491²⁰ p.u.).

Od postanowienia sądu II instancji w sprawie planu lub umorzenia przysługuje skarga kasacyjna (art. 491¹⁷ p.u.).

Umorzenie długów bez planu i warunkowe umorzenie

• Umorzenie bez planu – gdy Twoja osobista sytuacja w oczywisty sposób wskazuje, że trwale nie jesteś w stanie dokonywać jakichkolwiek spłat (art. 491¹⁶ ust. 1 p.u.). Koszty ponosi wtedy w całości Skarb Państwa (art. 491¹⁶ ust. 2 p.u.).
• Warunkowe umorzenie – gdy niezdolność do spłat nie jest trwała. Przez 5 lat Ty i wierzyciele możecie wnioskować o ustalenie planu; w tym czasie obowiązuje zakaz czynności pogarszających Twoją sytuację majątkową i coroczne sprawozdanie do końca kwietnia. Jeśli nikt nie złoży wniosku, długi umarzają się po 5 latach (art. 491¹⁶ ust. 2a–2i p.u.).

Nie ma jednej odpowiedzi – czas zależy od sądu, majątku i tego, czy sąd ustali plan spłaty. Poniżej terminy wynikające z przepisów i czynniki, które je wydłużają.

Realnie:

• najkrócej – kilka miesięcy, gdy nie masz majątku, a sąd umarza długi bez planu;
• typowo – etap do ustalenia planu (zwykle bez nieruchomości trwa krócej, z nieruchomością dłużej) plus plan do 36 miesięcy, z którego część „zalicza się” dzięki regule 6 miesięcy;
• najdłużej – plan 84-miesięczny (7 lat) albo 5-letni okres warunkowego umorzenia.

Ile trwa upadłość konsumencka bez majątku?

Krócej niż z majątkiem, bo nie ma czego sprzedawać – syndyk może szybciej złożyć projekt planu albo informację o przesłankach umorzenia bez planu. Nie podajemy „średniego czasu”: nie są nam znane aktualne oficjalne statystyki na ten temat, a sądy pracują w różnym tempie.

Czy upadłość konsumencka może być „za darmo”?

Opłata sądowa to tylko 30 zł, a konsument nie wpłaca zaliczki. Koszty postępowania – w tym wynagrodzenie syndyka – pokrywa się z majątku dłużnika. Gdy go brak, tymczasowo pokrywa je Skarb Państwa. Te koszty wchodzą później do planu spłaty w pełnej wysokości, chyba że Twoje możliwości zarobkowe i potrzeby utrzymania na to nie pozwalają. Przy umorzeniu długów bez planu Skarb Państwa ponosi je w całości.

Ile kosztuje prawnik od upadłości konsumenckiej?

Pomoc adwokata lub radcy prawnego nie jest obowiązkowa, ale się opłaca: dobrze przygotowany wniosek przyspiesza postępowanie i zmniejsza ryzyko jego umorzenia. Wynagrodzenie zależy od zakresu pomocy (sam wniosek czy prowadzenie całego postępowania), liczby wierzycieli i majątku. Koszt Twojej sprawy przedstawimy po wstępnej analizie – przed podpisaniem umowy.

W jakiej formie złożyć wniosek?

Masz dwie możliwości (art. 491² ust. 3 w zw. z art. 216a i 216aa p.u.):

1. Elektronicznie przez Krajowy Rejestr Zadłużonych – portal krz.ms.gov.pl. Pisma podpisujesz podpisem kwalifikowanym, zaufanym lub osobistym albo uwierzytelniasz się w systemie.
2. Papierowo, na urzędowym formularzu – złożonym w sądzie albo wysłanym pocztą. Z tego wyjątku może korzystać konsument, także po ogłoszeniu upadłości (stanowisko Ministerstwa Sprawiedliwości z 6.10.2023 r.).

Adwokaci i radcy prawni w praktyce składają pisma przez KRZ.

Gdzie złożyć wniosek o upadłość konsumencką?

Wniosek rozpoznaje sąd rejonowy – sąd gospodarczy (wydział upadłościowy) właściwy dla głównego ośrodka Twojej podstawowej działalności. U konsumenta domniemywa się, że jest to miejsce zwykłego pobytu (art. 18 i art. 19 ust. 1–1c p.u.). Jeśli składasz wniosek przez nas, właściwy sąd ustalimy za Ciebie.

Co musi zawierać wniosek? (art. 491² ust. 4 p.u.)

• pkt 1 – imię, nazwisko, miejsce zamieszkania, adres i PESEL;
• pkt 1a – NIP, jeśli miałeś go w ciągu ostatnich 10 lat;
• pkt 2 – wskazanie, gdzie znajduje się Twój majątek;
• pkt 3 – okoliczności uzasadniające wniosek i ich uprawdopodobnienie (opis przyczyn i przebiegu niewypłacalności);
• pkt 4 – aktualny i zupełny wykaz majątku z szacunkową wyceną;
• pkt 5 – spis wierzycieli z adresami, kwotami długów i terminami zapłaty;
• pkt 6 – spis wierzytelności spornych, z zaznaczeniem, w jakim zakresie kwestionujesz dług;
• pkt 7 – lista zabezpieczeń na majątku (hipoteki, zastawy, zastawy rejestrowe) z datami ustanowienia;
• pkt 8 – przychody i koszty utrzymania z ostatnich 6 miesięcy;
• pkt 9 – czynności z ostatnich 12 miesięcy dotyczące nieruchomości, akcji i udziałów (np. sprzedaż, darowizna);
• pkt 10 – czynności z ostatnich 12 miesięcy dotyczące ruchomości, wierzytelności i praw o wartości ponad 10 000 zł;
• pkt 11 – oświadczenie o prawdziwości danych.

Jak napisać uzasadnienie wniosku?

To opis Twojej historii finansowej: skąd wzięły się długi, kiedy i dlaczego przestałeś płacić. Ten sam opis wróci przy planie spłaty – od niego zależy, czy sąd uzna niewypłacalność za zawinioną (plan do 36 czy do 84 miesięcy). Pisz konkretnie, chronologicznie i z dowodami.

Najczęstsze błędy we wnioskach

• pominięcie wierzyciela (np. pożyczki od rodziny, starego długu „u windykatora”) – dług umyślnie zatajony nie zostanie umorzony;
• niepełny wykaz majątku albo zaniżona wycena;
• brak informacji o czynnościach z 12 miesięcy (darowizny, sprzedaż mieszkania czy samochodu);
• brak NIP u osoby, która w ciągu 10 lat prowadziła działalność;
• ogólnikowe uzasadnienie bez opisu przyczyn niewypłacalności;
• wniosek przy niewykreślonej JDG;
• wniosek papierowy nie na urzędowym formularzu, brak podpisu lub opłaty.

Oświadczenie o prawdziwości danych i skutki nieprawdy

Wniosek kończy się oświadczeniem o prawdziwości danych (art. 491² ust. 4 pkt 11 p.u.). Nieprawdziwe lub niepełne dane to podstawa do umorzenia postępowania – chyba że uchybienie jest nieistotne albo przemawiają za tym względy słuszności lub humanitarne (art. 491¹⁰ ust. 2a p.u.). Grozi też odpowiedzialność odszkodowawcza za nieprawdziwe oświadczenie (art. 491² ust. 5b p.u.).

Czym jest Krajowy Rejestr Zadłużonych?

KRZ to jawny rejestr prowadzony w systemie teleinformatycznym (portal krz.ms.gov.pl) na podstawie ustawy z 6.12.2018 r. o Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Działa od 1 grudnia 2021 r. Zastąpił obwieszczenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz Rejestr Dłużników Niewypłacalnych prowadzony w KRS. Przez KRZ składa się też pisma w postępowaniach upadłościowych.

Co znajdziesz w KRZ?

• obwieszczenia w sprawach upadłościowych (w tym konsumenckich) i restrukturyzacyjnych – np. o ogłoszeniu upadłości;
• dane dłużników, wobec których egzekucja komornicza lub administracyjna okazała się bezskuteczna;
• dłużników alimentacyjnych zalegających ponad 3 miesiące;
• osoby objęte zakazem prowadzenia działalności gospodarczej (art. 2 ust. 1 ustawy o KRZ).

Sprawy, w których wniosek wpłynął przed 1.12.2021 r., prowadzi się według dawnych przepisów i nie ujawnia ich w KRZ.

Wyszukiwarka KRZ – kto może sprawdzić Twoje dane?

Rejestr jest jawny – każdy może przeglądać dane przez internet (art. 4 ustawy o KRZ). Wierzyciel, bank czy przyszły pracodawca mogą więc sprawdzić, czy ogłoszono Twoją upadłość.

Jak długo widnieje wpis o upadłości w KRZ?

KRZ logowanie i konto – kiedy go potrzebujesz?

Konto w portalu KRZ jest potrzebne do składania pism elektronicznie – wniosku, pism do sądu czy sprawozdań. Pisma podpisuje się podpisem kwalifikowanym, zaufanym lub osobistym albo uwierzytelnia w systemie (art. 216a p.u.). Konsument może zamiast tego składać pisma papierowo na formularzach. Gdy reprezentuje Cię kancelaria, pisma w praktyce składa przez KRZ pełnomocnik.

„Upadłość gospodarcza” to potoczna nazwa upadłości przedsiębiorcy: osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą albo spółki (np. sp. z o.o.).

Szczegółowo opisujemy ją w poradniku Upadłość gospodarcza.

Przedsiębiorca po zamknięciu JDG – jak ogłosić upadłość konsumencką?

1. Zakończ działalność i wykreśl wpis z CEIDG. Samo zawieszenie zwykle nie wystarcza.
2. Złóż wniosek o upadłość konsumencką. Obejmie on także długi firmowe powstałe przed ogłoszeniem upadłości – wobec dostawców, banku, ZUS czy urzędu skarbowego.
3. Pamiętaj o ryzykach:
   • przez rok od wykreślenia wniosek o Twoją upadłość może złożyć także wierzyciel – postępowanie toczy się wtedy według przepisów o upadłości konsumenckiej (art. 8 p.u.). To samo dotyczy osoby, która faktycznie prowadziła działalność bez rejestracji – przez rok od jej zaprzestania (art. 9 p.u.) – oraz byłego wspólnika spółki osobowej;
   • wcześniejsze niezłożenie wniosku o upadłość firmy w terminie 30 dni nie blokuje upadłości konsumenckiej, ale może zostać ocenione jako rażące niedbalstwo i wydłużyć plan do 84 miesięcy.

Wielu przedsiębiorców nie wie, że po zamknięciu firmy mogą skorzystać z tańszej upadłości konsumenckiej. Nie zawsze jest to jednak najlepsza droga – czasem korzystniejsza jest restrukturyzacja albo upadłość przedsiębiorcy.

Planowane zmiany – projekt UD260 (druk sejmowy nr 3085)

Co przewiduje projekt:

• umorzenie długów z mocy prawa 3 miesiące po zakończeniu planu spłaty, jeśli nikt nie złoży wniosku o zmianę lub uchylenie planu;
• koniec nadzoru sądu z urzędu – sprawozdania do końca maja, których sąd nie bada; uchylenie planu tylko na wniosek;
• skrócenie planu maksymalnie o połowę przy wcześniejszej spłacie;
• likwidacja skargi kasacyjnej na etapie planu spłaty;
• ryczałtowe wynagrodzenie syndyka – przeciętne wynagrodzenie z III kwartału roku poprzedniego, z możliwością obniżenia do 1/4 albo podwyższenia do 4-krotności, oraz ryczałt innych kosztów do 1/5 przeciętnego wynagrodzenia;
• obwieszczenia w KRZ dokonywane także przez asystentów sędziów i sekretariat.

Vacatio legis ma wynosić 30 dni, a do planów ustalonych wcześniej co do zasady stosowano by dotychczasowe przepisy. Po uchwaleniu ustawy zaktualizujemy poradnik.

Ile osób ogłasza upadłość konsumencką?

Według danych COIG upadłości konsumenckich było: 19 572 w 2023 r., 21 187 w 2024 r. i rekordowe 21 266 w 2025 r. W I półroczu 2026 r. COIG odnotował 12 255 upadłości. To liczby ogłoszonych upadłości, a nie złożonych wniosków.

Kancelaria Prawna Res Cogitans pomaga dłużnikom od 2004 r. Nasz zespół to radcy prawni, adwokaci i ekonomiści. Nie obiecujemy cudów ani gwarantowanego wyniku. Obiecujemy staranną pracę, uczciwą ocenę szans i obecność na każdym etapie.

Co dla Ciebie zrobimy

• Skompletujemy dokumenty i sporządzimy wniosek – z uzasadnieniem, złożony przez KRZ.
• Zapewnimy stałą kontrolę i opiekę prawną – terminy, pisma sądu i syndyka, stanowisko wobec projektu planu, sprawozdania.
• Pomożemy uniknąć błędów – kompletny wniosek zmniejsza ryzyko wezwań do uzupełnienia i umorzenia postępowania, a dobrze opisane przyczyny niewypłacalności zwiększają szanse na krótszy plan.
• Zadbamy o to, co da się zachować – wskażemy, co nie wchodzi do masy, złożymy wniosek o kwotę na najem po sprzedaży mieszkania i ocenimy, czy proponować wierzycielom układ.
• Pomagamy każdemu – osobom z majątkiem i bez, pracującym, bezrobotnym, emerytom, małżonkom.
• Pomożemy także przedsiębiorcom – przy zamknięciu JDG i przejściu do upadłości konsumenckiej, a także w upadłości przedsiębiorcyupadłości przedsiębiorcy.
• Zapewnimy pełną reprezentację dłużnika – przed sądem, wobec syndyka i wierzycieli, aż do umorzenia długów.

Dlaczego Res Cogitans?

• Od 2004 r. na rynku – ponad 20 lat doświadczenia kancelarii.
• Radcy prawni i adwokaci – pomoc adwokata lub radcy prawnego na każdym etapie, wsparcie ekonomistów przy analizie finansów.
• 100% zaangażowania w każdą sprawę.
• 3 biura na Pomorzu – Wejherowo, Gdynia, Gdańsk – i sprawy z całej Polski prowadzone zdalnie dzięki KRZ.
• Ocena 4,9/5 – 196 opinii Google (wizytówka Res Cogitans, stan na X.2026).

Jak wygląda współpraca?

1. Kontakt – dzwonisz, piszesz albo wypełniasz formularz.
2. Analiza – oddzwaniamy, oceniamy, czy i jak możesz ogłosić upadłość, i przedstawiamy koszt pomocy.
3. Dokumenty i wniosek – zbieramy dokumenty (w biurze albo zdalnie), przygotowujemy i składamy wniosek.
4. Postępowanie – reprezentujemy Cię przed sądem i syndykiem aż do ustalenia planu albo umorzenia długów.
5. Plan i umorzenie – na życzenie pomagamy przy sprawozdaniach i zmianie planu.

„

Czekanie na lepszy moment rzadko poprawia sytuację dłużnika – odsetki i koszty egzekucji rosną każdego miesiąca. Im wcześniej poznasz swoje możliwości, tym więcej masz wyborów.

Prowadzimy sprawy o upadłość konsumencką w Trójmieście i na całym Pomorzu. Możesz spotkać się z nami w jednym z trzech biur. Jeśli mieszkasz w innej części Polski, poprowadzimy sprawę zdalnie – wniosek i pisma składamy elektronicznie przez KRZ, a kontaktujemy się telefonicznie, mailowo lub przez wideo.

• Wejherowo (siedziba)ul. Wałowa 30A/3 (3 piętro), 84-200 Wejherowo
• Gdyniaul. Starowiejska 41/24, 81-356 Gdynia
• Gdańsk-Wrzeszczul. Do Studzienki 21/5, 80-227 Gdańsk

Infolinia: +48 500 532 344 · Sekretariat: +48 58 572 64 94 · E-mail: biuro@upadlosc-konsumenta.pl
Spotkania po wcześniejszym umówieniu – w biurze lub zdalnie.